Strict Standards: Declaration of fa_IRDate::calendar() should be compatible with JDate::calendar($format, $local = false, $translate = true) in /home/morourir/public_html/language/fa-IR/fa-IR.localise.php on line 0

Strict Standards: mktime(): You should be using the time() function instead in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 32

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 28

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 120

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 123

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 46

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 106
مرور :: ادبیات - فورگراندينگ
شنبه, ۰۲ شهریور ۱۳۹۸

اخبار فرهنگی ایسنا

ایسنا

فرهنگی و هنری > ادبیات و کتاب

"برجسته­ سازي" و "پيش‌نماسازي"
نویسنده :  سمیه شیخ‌زاده


كلمات كليدي  :  برجسته سازي، آشنايي زدايي، هنجارگريزي، فرماليسم، نثر، ادبيات فارسي.


  معنايي كه فرهنگ‌هاي واژگاني براي فورگراندينگForegrounding)) پيشنهاد كرده‌اند، "برجسته­سازي" و "پيش‌نماسازي" است.[1] فورگراندينگ از اصطلاحات مربوط به "مكتب فرماليسم" يا "شكل­گرايي" است. بنابراين، پيش از ورود به اين مبحث لازم است توضيح مختصري درباره مكتب فرماليسم ارائه گردد
    فرماليسم يا شكل‌گرايي يكي از مكاتب حوزه نقد ادبي است؛ كه در خلال جنگ جهاني اول و در فاصله­ی سال‌هاي 1915 تا 1917 ميلادي در روسيه شكل گرفت. بنيان گذاران اين مكتب كه غالبا از "زبان شناسان برجسته روسي" بودند. "به ادبيات به عنوان يك مسأله­ی زباني مي‌نگريستند."[2] آنها معتقد بودند كه برداشت‌هاي سياسي، اخلاقي، اجتماعي و روان­شناسانه نبايد در نقد يك اثر ادبي لحاظ گردد و آثار مورد نظر بايد در وهله­ی نخست از نظر زباني مورد توجه قرار گيرند. به عبارت ديگر، آنها براي شكل و قالب بيشتر از محتوا ارزش قائل بودند.
    "ويكتور شكلوفسكي"، "رومان ياكوبسون" و "رنه ولك" از مشهورترين و تأثير­گذارترين كساني بودند كه با آثار خود مكتب شكل‌گرايي را رونق بخشيدند.
    شكل­گرايان بر اين باور بودند كه ارزش آثار ادبي در آن است كه بتوانند در زبان عادي تغبيراتي ايجاد كنند. به ديگر بيان، تفاوت زبان ادبي و زبان عادي را در اين مي‌دانستند كه در زبان عادي، واژه‌ها معاني اوليه­ی و اصلي خود را حفظ مي‌كنند، اما در زبان ادبي، در معاني ديگري به كار مي‌روند.
    يكي از اصطلاحات مشهور شكل گرايان، فورگراندينگ يا برجسته سازي است. اين اصطلاح مكمل اصطلاح ديگري با عنوان "آشنايي زدايي" است؛ كه بدون توضيح آن نمي‌توان به مفهوم فورگراندينگ پي­برد. گاهي اين دو اصطلاح به جاي يكديگر به كار برده مي‌شوند.
    اصطلاح آشنايي زدايي را نخستين بار شكلوفسكي در كتاب خود به كار برد. او عقيده داشت بسياري از ادراكات ما به سبب تكرار دچار عادت شده است.[3] اين ادراكات آن قدر براي ما عادي شده‌اند كه گاهي متوجه حضور آنها نمي‌شويم. شكلوفسكي براي روشن ساختن نظريه­ی خود مثالي را ذكر مي‌كند. او مي‌گويد:        
    "كساني كه در كنار دريا زندگي مي‌كنند، صداي دريا را نمي‌شنوند؛ حال آنكه براي تازه واردان اين صدا قابل تشخيص است."[4]
    در مورد زبان نيز وضع به همين صورت است، يعني بسياري از واژگان زبان به سبب اسفاده­ی فراوان تأثير اوليه­ی خود را از دست مي‌دهند و براي ما عادي مي‌شوند، به طوري كه ديگر توجه ما را به خود جلب نمي‌كنند. وظيفه­ی ادبيات اين است كه با كمك روش‌هاي مناسب بار ديگر اين واژگان را ارزشمند و قابل توجه گرداند.
    شكلوفسكي همچنين معتقد بود كه ادبيات با پيچيده كردن كلام و ايجاد تغييراتي در زبان روزمره، موانعي را بر سر راه ادراك ايجاد مي‌كند و مخاطب را به تأمل بيشتر وا مي‌دارد.[5] كند شدن ادراك سبب مي‌گردد كه مخاطب به سادگي از متن عبور نكند و مدت زماني به تفكر درباره­ی آن بپردازد. در شعر زير، تركيب تازه‌اي كه شاملو به كار مي‌گيرد، ما را بر آن مي‌سازد كه پس از يك بار خواندن، اندكي مكث كنيم:
    "چمن است اين، چمن است.
     با لكه‌هاي آتش خون گل"                                   (شاملو / ابراهيم در آتش)
 
    مثال ديگر مصرعي از مهدي اخوان ثالث است كه او با استفاده از آرايه‌هاي تشخيص و استعاره­ی تبعيه، زبان عادي را به زبان ادبي تبديل نموده است:
    "موج‌ها خوابيده از آرام و رام"                    (مهدي اخوان ثالث/ كاوه یا اسكندر)
 
    شاعر يا نويسنده مي‌تواند براي آشنايي­زدايي از روش‌هاي مختلفي بهره بگيرد. مثلاً مي‌تواند ساختار دستوري جمله را درهم بريزد:
    "دينگ دانگ... شد به در/ اين بانك دلنواز/ از خانه سحر/ خاموش تا كند/قنديل‌ها/ به خلوت غم خانه‌هاي مرگ"
 
    يا تركيب تازه‌اي بسازد و با اين كار مخاطب خود را شگفتي وا دارد:
    "نفس‌ها ابر/ دل‌ها خسته و غمگين/ درختان اسكلت‌هاي بلور آجين."
(مهدي اخوان ثالث/ زمستان)
   
    "در اين اتاق ‌تهي پيكر/ انسان مه آلود/ نگاهت به حلقه كدام در آويخته؟"
(سهراب سپهري/ زندگي خوابها)
    هنرمندان از روش‌هاي ديگري نيز براي آشنايي زدايي و برجسته كردن زبان خود بهره مي‌گيرند. كاربرد مناسب و بديع قافيه، ضرباهنگ و موسيقي دروني كلمات و تكرار برخي از اين شگردها هستند.[6]
    "دريغا، اي كاش، اي‌كاش/ قضاوتي، قضاوتي، قضاوتي/ دركار، دركار، دركار/ مي‌بود."
(احمد شاملو / در آستانه)
   
    اما به راستي هدف از آشنايي زدايي چيست؟ شكلوفسكي هدف از آن را "درك لذت هنري" مي‌داند. وقتي غبار عادت از واژگان زبان زدوده شود، مخاطب مي‌تواند به درك عميق‌تري دست يابد.
    اكنون با بيان اين مطالب، مي‌توان تعريف كامل‌تري از فورگراندينگ يا برجسته­سازي ارائه نمود.
    "فورگراندينگ يعني برجسته كردن مفهوم و مطلبي به منظور درك و دريافت بهتر از طريق برهم­زدن روش‌هاي معمول زبان مي‌باشد."[7]
 
 
 
 

[1] . باطني، محمدرضا؛ فرهنگ معاصر (انگليسي – فارسي)، تهران، فرهنگ معاصر، 1376، ويراست دوم، ذيل واژه، Foreground
[2] . شمسيا، سيروس؛ نقد ادبي، تهران، فردوس، 1380، چاپ دوم، ص 147.
[3] . نك: انوشه، حسن (به سرپرستي)؛ فرهنگنامه ادبي فارسي (دانشنامه ادب فارسي 2)، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1376، چاپ اول، ص 7.
[4] . نقد ادبي، ص 158.
[5] . نك: دانشنامه ادب فارسي2، ص 7، و ميرصادقي، جمال؛ ميرصادقي (ذوالقدر)، ميمنت؛ واژۀ نامه هنر داستان نويسي، تهران، مهناز، 1377، چاپ اول، ص2.
[6] . نك: مير صدقي (ذوالقدر)، ميمنت؛ واژه نامه هنر شاعري، تهران، مهناز، 1376، چاپ دوم، ص 2.
[7] . همان، ص 1.

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

بازدیدکنندگان

در حال حاضر 30 میهمان و بدون عضو در حال بازدید از سایت هستند

آگهی متنی

   مسئولیت نوشته ها به عهده ی خود نویسنده است و سایت مرور هیچ مسئولیتی در این مورد ندارد

مهرآوران

 هاست  ، دامنه ، طراحی سایت 

HTTP://MEHRAVARAN.COM

  


 بیست داستان کوتاه از ۱۶ تن از داستان نویسان معاصر

یتhttp://www.epubfa.ir/?p=79

 

 زنان داستان نویس ایران در سایت امازون

با ترجمه امیر مرعشی

https://www.amazon.com/Alive-Kicking-collection-Contemporary-Iranian/dp/1544022727/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1488605449&sr=8-1&keywords=mitra+dava

 

 

مرفی /  بکت / سهیل سمی / ققنوس

 

 

بالزن ها / محمد رضا کاتب / نشر ققنوس .هیلا

 

 

 

با عزیز جان در عزیزیه /  فرخنده اقایی / نشر ققنوس

 

رمان «چرا زن‌ها گریه می‌کنند» نوشته رُنه ژان‌کلو با ترجمه عظیم جابری
نشر افراز . 
 

 

مجموعه چهار جلدی شناختنامه ادبیات ایران

جواد اسحاقیان /  نشر نگاه

 

چرا اخرین درنا باز می گردد

شمس آقاجانی

 

اکواریوم شماره چهار / میترا داور / نشر اموت