Strict Standards: Declaration of fa_IRDate::calendar() should be compatible with JDate::calendar($format, $local = false, $translate = true) in /home/morourir/public_html/language/fa-IR/fa-IR.localise.php on line 0

Strict Standards: mktime(): You should be using the time() function instead in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 32

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 28

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 120

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 123

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 46

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 106
مرور :: ادبیات - بهمن محصص و تجربه نوگرایی در ایران
پنجشنبه, ۳۰ خرداد ۱۳۹۸

اخبار فرهنگی ایسنا

ایسنا

فرهنگی و هنری > ادبیات و کتاب

 

بهمن محصص و تجربه نوگرایی در ایران


: «٦٠ قطعه از یک جسم گمشده» هم عنوان مجموعه ای از آثار بهمن محصص است که با کیوریتوری منتظمی ، این روزها در گالری های آب انبار و آریا به نمایش درآمده و برگی دیگر از تجربه تجدد و نوگرایی در هنر ایران را در مرور آثار یکی از درخشان ترین هنرمندانش ورق می زند.

این گفت و گو که با قلم بهروز فائقیان در شماره روز دوشنبه هجدهم خرداد 1394 خورشیدی منتشر شد، می افزاید: مراد منتظمی، کیوریتور (نمایشگاه گردان) و کارشناس هنر آسیا و خاورمیانه در موزه تیت لندن، بیش از همه خود را مورخ و پژوهشگر هنر معرفی می کند. او مجموعه فعالیت هایش در عرصه هنرهای تجسمی را هم برایند مطالعات و جست وجوهایش در مسیر تاریخ هنری می داند که به گفته او نیاز دارد تا به ابعاد تازه تری دست پیدا کند. به این ترتیب بخش مهمی از فعالیت هایش را در همکاری با مؤسسات و مراکز هنری به آنچه بازخوانی هنر مدرن ایران می خواند معطوف کرده؛ «تاریخ ناویراسته»، نمایشی از روند مدرنیته و فرهنگ بصری ایران از دهه های ٤٠ تا امروز، یکی از این همکاری ها بود که منتظمی در همراهی با «کاترین داوید»، در سال گذشته میلادی در موزه هنرهای مدرن پاریس به سرانجام رساند.

«٦٠ قطعه از یک جسم گمشده» هم عنوان مجموعه ای از آثار بهمن محصص است که با کیوریتوری منتظمی ، این روزها در گالری های آب انبار و آریا به نمایش درآمده و برگی دیگر از تجربه تجدد و نوگرایی در هنر ایران را در مرور آثار یکی از درخشان ترین هنرمندانش ورق می زند.

آنچه در ادامه می آید، حاصل گفت وگوی تلفنی با مراد منتظمی، در بازگشتش به لندن است؛ متنی یکپارچه از اظهارات این پژوهشگر و تاریخ نگار، حول وحوش شخصیت و هنر بهمن محصص و البته بستری تاریخی که محصص در آن به عرصه می رسد.

مراد منتظمی: مدت زیادی نیست که هنر مدرن آسیا و خاورمیانه به منابع درسی دانشگاه های اروپا راه پیدا کرده و آنچه پیش از این درباره هنر این منطقه مطرح می شد، فقط باستان شناسی و تمدن های گذشته این سرزمین ها را دربر می گرفت. شاید کمی بیش از یک دهه است که موزه ها و مؤسسات هنری کشورهای اروپای غربی به هنرهای تجسمی معاصر کشورهای خاورمیانه و آسیا توجه نشان داده و تحقیقاتی در این باره صورت می دهند؛ روندی که مرتبا در حال توسعه است و انگیزه ها برای شناخت بیشتر از این مقوله دارد شدت می گیرد.حالا روندی که می خواهد هنر مدرن آسیا و خاورمیانه را به رسمیت بشناسد و مختصات آن را در تاریخ هنر جهانی ثبت کند، به مرور دایره اش را بزرگ تر می کند یا امیدواریم چنین روندی در پیش باشد و هنرمندان درخشان این مقطع تاریخی را به این گستره اضافه کند؛ هنرمندانی که تا امروز به دلایلی در سایه قرار گرفته بودند، از جمله اینکه بازار هضمشان نکرده یا هنرشان به اندازه کافی اگزوتیک نبوده؛ آثاری که تجربی تر بوده یا اشاره ای عمیق تر به فضای اجتماعی و سیاسی آن دوره داشته و هضم کردنشان وقت بیشتری می خواهد.

اما این مسئله پیش از آنکه نگاه به غرب و شرق باشد، یک جور نگاه به خود است؛ به این ترتیب که مجموعه دارها و تاریخ نگارهای ایرانی تقریبا از ١٠ سال پیش دوباره شروع به تحقیق در هنر دهه های ٤٠ و ٥٠ ایران کرده اند؛ یعنی یک نگاه نو به شروع تجربه تجدد در ایران؛ همین روندی که تعدادی از گالری های ایران مثل گالری آب انبار، آریا و شیرین به آن می پیوندند. می بینیم که هنرمندان شاخص مدرنیسم ایران دوباره و در دوره ای که به عنوان جامعه معاصر به آنچه پشت سرمان بوده نگاه می کنیم، به عرصه می آیند. در حقیقت تجربه معاصر انگار که هم زمان با یک بازسازی از دوره تجدد اجرا می شود؛ معاصرکردنی که نوعی بازسازی از مدرنیته است و شخصا هم معاصریت را به جز این نمی بینم که سعی می کند زندگی دوباره ای به دوره تجدد بدهد.

بهمن محصص به زعم من در این عرصه یکی از درخشان ترین هاست و شاید هم مهم ترین؛ چه از منظر رابطه تاریخ هنر شرق و غرب و چه در بحث روایت تجدد و مدرنیسم بین المللی. محصص از ادبیات ایران و به خصوص شعر نو شناخت خیلی عمیقی داشت؛ رابطه محصص با نیما یوشیج و روحیه شاعرانه او -که مجبور نیستیم در دایره شعر نو ببینیمش؛ چون نیما در اصل منظره خودش و خودش بود و بیشتر روش شاعرانه خودش را داشت تا اینکه در یک گروه و سبک شعرنوشتن شناسایی شود- در آثارش نوعی انعکاس تصویری ایجاد کرده بود، آن طور که شاید وقتی محصص در آینه نگاه می کرد اساسا نیما را می دید. خب، این یک رابطه خیلی مهم است؛ اقلیم زیسته محصص گیلانی، رابطه اش با دریا و ایرانی که از طریق دریا به روسیه و چین و آسیا راه می برد و روحیه ای ایرانی- بین المللی به او می دهد و در ادامه مشخصا با هنر اروپا و تجدد اسپانیولی و با هنرمندانی مثل گویا و در سطحی گسترده تر با تجدد رنسانس ایتالیایی و بازسازی هنرهای دوره های باستانی پیوند می خورد. این نوعی از آگاهی تاریخی است که تک بعدی نیست و با تمدن های مختلف که لایه لایه روی هم بازسازی می شوند شکل می گیرد. محصص، تاریخ کرونولوژیک که روایت علمی هر دوره را جای دوره قبلی می نشاند، یا آن طور که تجدد هر دوره را ضدتجربه نسل قبلی جایگزین می کند، را قبول ندارد. او تاریخی را دنبال می کند که با لایه ها و بقایای دوره های گذشته دوباره در زمان حال حیات می یابد. لااقل شخصا هنرمند دیگری را که این نوع تاریخ را تجربه کرده و در آثارش نشان داده باشد در ایران سراغ ندارم.

از طرف دیگر محصص تنها هنرمند ایرانی است که در آثارش نوعی فردیت از منظر روان شناسی کاملا مشهود است؛ اینکه به راحتی می توانیم حال وهوای روحی و واکنش عاطفی او را در مواجهه با جهان اطرافش دریابیم. محصص تنها هنرمندی است که نوعی برخورد اجتماعی- تاریخی را در دل کارهایش و هم زمان با آنکه تجربه هایی چون جنگ ویتنام، جنگ ایران و عراق و تجربه حوادث زیست محیطی را تجربه می کند، به نمایش می گذارد. محصص تنها هنرمندی است که همه این تجربه ها را در کارش انعکاس می دهد و دیگر هنرمندان ایرانی با وجود تجربه های درخشان، چنین روحیه ای از فردیت و روان شناسی تاریخی را در آثارشان به نمایش نمی گذارند. این خود موضوع بسیار پیچیده ای است و می شود عمیق تر آن را روان شناسی کرد که چرا در جامعه ایرانی و در تاریخ هنر قرن بیستم ایران، فقط یک هنرمند است که با این روحیه کار کرده است. محصص هنوز دارد چیزی به ما می گوید؛ او در طبیعت بی جان ها و غول های بی دست وپای دهه ٤٠ و نقاشی های بیشتر کاریکاتوری دهه ٥٠ اش، یا مجسمه هایش که باوجود تلاقی با دنیای معاصر منظره ای کلاسیک دارند، با این تناقض و دوگانگی شمایل کلاسیک و برخوردی کاملا معاصر، با آن روحیه به شدت رنسانسی ولی محتوی خشونت رخدادهای سیاسی قرن چه تجربه ای را می خواست با ما در میان بگذارد؟

در نقاشی های محصص همیشه یک فضای خیلی باز در زمینه دیده می شود که به دریا یا آسمان برمی گردد و در این فضای باز و بدون مرز حضور عنصری انسان انگار یا حیوان انگار به نوعی به بیننده تحمیل می شود و او را آگاه می کند. تقریبا مثل تجربه بهمن محصص در عرصه تئاتر و نمایش، این زمینه ها به یک صحنه می ماند که یک آدم یا حیوان می تواند بیاید و خودش را به بیننده معرفی کند. در تمام کارهایش تقریبا می شود این را دید ولی محصص دکور یا منظره یا آن طور که در تاریخ هنر می شناسیم، لنداسکیپ نمی ساخت؛ بیشتر صحنه ای می ساخت که بیننده بتواند خودش را در آن آدم یا حیوان نما احساس کند و به نوعی خودش را در یک آینه جادو ببیند؛ اینکه تبدیل شده به یک پرنده یا ماهی یا یک جور هیولا، آدمی عادی یا آدمی بی صورت یا بدون دست وپا. ولی تمام اینها در آثار محصص به یک استیتمنت می ماند و تقریبا در هرکدام از آثارش موقعیتی خلق می کند تا ذهنیت بیننده را به یک آگاهی اجتماعی یا روشنفکری برساند. اینچنین است که فرار از زیبایی شناسی وجه برجسته او می شود و در همه کارهایش، چه در آن بدن های لت وپارشده یا ماهی های مرده و پرنده هایی که معلوم نیست در مسیری که به هدف خواهد رسید پرواز می کنند؛ در همه اینها یک نقصان جسمی یا روان شناسی نهفته و همین نقصان یا زخم هاست که محصص سعی کرده به آنها نوعی از زیبایی بدمد و در حقیقت نوعی از زیبایی هنری را در این تصاویر تولید کند.

اینچنین است که بهمن محصص حضور بزرگ و درخشانی در دوره تجدد ایرانی و اروپایی دارد ولی با وجود این تا اندازه ای در سایه مانده؛ اگرچه حالا می بینیم که محصص در ایران دوباره مرکز توجه قرار می گیرد ولی در منابع تاریخ هنر و موزه های غربی هنوز جایش خالی است. با وجود این انگیزه ها برای بازیابی محصص شدت می گیرد و اگرچه موانع دیگری چون دسترسی دشوار به آثار او هم در میان است، شخصا از اینکه روزی یک موزه مهم اروپایی، نمایشگاهی از محصص برپا کند، استقبال می کنم و فکر می کنم تنها در آن روز خواهم توانست از محصص مرخصی بگیرم.

*منبع: روزنامه شرق

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

بازدیدکنندگان

در حال حاضر 42 میهمان و بدون عضو در حال بازدید از سایت هستند

آگهی متنی

   مسئولیت نوشته ها به عهده ی خود نویسنده است و سایت مرور هیچ مسئولیتی در این مورد ندارد

مهرآوران

 هاست  ، دامنه ، طراحی سایت 

HTTP://MEHRAVARAN.COM

  


 بیست داستان کوتاه از ۱۶ تن از داستان نویسان معاصر

یتhttp://www.epubfa.ir/?p=79

 

 زنان داستان نویس ایران در سایت امازون

با ترجمه امیر مرعشی

https://www.amazon.com/Alive-Kicking-collection-Contemporary-Iranian/dp/1544022727/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1488605449&sr=8-1&keywords=mitra+dava

 

 

مرفی /  بکت / سهیل سمی / ققنوس

 

 

بالزن ها / محمد رضا کاتب / نشر ققنوس .هیلا

 

 

 

با عزیز جان در عزیزیه /  فرخنده اقایی / نشر ققنوس

 

رمان «چرا زن‌ها گریه می‌کنند» نوشته رُنه ژان‌کلو با ترجمه عظیم جابری
نشر افراز . 
 

 

مجموعه چهار جلدی شناختنامه ادبیات ایران

جواد اسحاقیان /  نشر نگاه

 

چرا اخرین درنا باز می گردد

شمس آقاجانی

 

اکواریوم شماره چهار / میترا داور / نشر اموت