Strict Standards: Declaration of fa_IRDate::calendar() should be compatible with JDate::calendar($format, $local = false, $translate = true) in /home/morourir/public_html/language/fa-IR/fa-IR.localise.php on line 0

Strict Standards: mktime(): You should be using the time() function instead in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 32

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 28

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 120

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 123

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 46

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 106
مرور :: ادبیات - سمیه مهرگان جنوبِ همچنان زنده: از احمد محمود تا فتح‌اله بی‌نیاز
شنبه, ۰۲ شهریور ۱۳۹۸

اخبار فرهنگی ایسنا

ایسنا

فرهنگی و هنری > ادبیات و کتاب

 

 

سمیه مهرگان /جنوبِ همچنان زنده:

از احمد محمود تا فتح‌اله بی‌نیاز

 

به وقت ادبیات جنوب


وقتی عقربه‌های ساعت را به وقت ادبیات، سمت جنوب می‌چرخانیم، به یکی از خاستگاه‌های اصلی ادب و هنر ایران می‌رسیم که با نام‌های بزرگی خودنمایی می‌کند: از تاریخ پرفرازونشیبش گرفته تا فرهنگ و ادب و هنرش. شاید جنوب ایران جزو معدود نقاطی از ایران باشد که در درازنای تاریخش، گذار اقوام و ملیت‌های مختلف را دیده: از اعراب گرفته تا پرتغالی‌ها، آلمانی‌ها، روس‌ها، هندی‌ها، آفریقایی‌ها و... و همه اینها هر کدام به نوعی از طعم و رنگ غذا گرفته تا ریتم در موسیقی و ورود اصطلاحات و کلمات به فرهنگ لغات جنوب تا فرم و زبان در قصه و حتی نوع زندگی روزمره، همه و همه در غنای این فرهنگ، ادبیات و هنر تاثیرگذار بوده‌اند و جنوبی‌ها هم به خوبی این را تاثیر را نهادینه کرده و مال خود کرده‌اند.
دوازده مهر، به وقت ادبیات ایران، به وقت جنوب ادبیات ایران، سالروز درگذشت دو نویسنده و منتقد برجسته و تاثیرگذار ایرانی است با خاستگاه‌ جنوب: احمد محمود، (دزفول، ۱۳۱۰ -تهران، ۱۳۸۱) و فتح‌اله بی‌نیاز (مسجدسلیمان، ۱۳۲۷- تهران، ۱۳۹۴)
 احمد محمود
راوی رنج‌دیدگان
احمد محمود همچنان هم از نویسنده‌های پرخواننده و تاثیرگذار ایرانی است، که به خوبی در آثارش جنوب ایران را به عنوان بخشی از گستره جهانی ادبیات، تصویر و روایت کرده است؛ جنوب احمد محمود، جنوب همه ایران است، و حتی جنوب همه جهان. «همسایه‌ها» یکی از موفق‌ترین «جنوب»های احمد محمود است و به نوعی مهم‌ترین اثرش، هرچند بعد از انقلاب، اجازه نشر نگرفت، که البته در بساط دستفروش‌ها راه خود را می‌پیماید، بااین‌حال، دیگر آثارش همچنان منتشر و خوانده می‌شوند. به ویژه رمان‌های «مدار صفر درجه»‌اش که برایش قلم زرین جایزه ادبی گردون را در سال ۱۳۷۲ و جایزه ویژه هیات داوران بیست سال داستان‌نویسی ایران را به ارمغان آورد و «درخت انجیر معابد»ش که در اولین دوره جایزه گلشیری، عنوان بهترین رمان سال ۱۳۸۰ را از آن خود کرد.
در اینجا برشی از «درخت انجیر معابد»، آخرین رمان احمد محمود را می‌خوانیم:
«باد، انبوه موي سر سبز چشم را به يك سو رانده است. پس گوش چپش دو نوار چسب، ضربدري چسبيده است. حسن جان از ستون شكسته كشيده است بالا. ميدان مثل روز روشن است. عرق در چشم سبز چشم مي‌شكند، گردنش خم مي‌شود، دستش تكان مي‌خورد، پلك مي‌زند، پلك مي‌زند، پلك مي‌زند و لنزهاي سبز مي‌افتد كف دستش از پشت سر مي‌شنود: فرامرز خان؟ سر بر مي‌گرداند حسن جان پشت سرش ايستاده است. چشمانش باز مي‌شود ميشي است. صداي سرهنگ از پس شانه حسن جان برمي‌خيزد: دكتر آذرشناس؟ كوهه‌هاي آتش در جنگ باد گومبا گومب دمام و گُراگر آتش گردن فرامرز خم مي‌شود، زانوهايش مي‌لرزد و سست مي‌شود. به عصا تكيه مي‌دهد تا بنشيند بر پاره‌سنگي بر ستون شكسته. حسن جان كمكش مي‌كند...»
 فتح‌اله بی‌نیاز
منتقد  بی‌‌حاشیه
فتح‌اله بی‌نیاز از برجسته‌ترین منتقدان ادبی ایران است که تاثیر به‌سزایی در فضای ادبی به جای گذاشت. بی‌نیاز، در کنار نقد آثار ادبی جهان و انتشار پنج جلد از سری کتاب‌های «نقد، تحلیل و تفسیر چند داستان معتبر جهان»، منتقد فعالی نیز در عرضه نقد آثار داستانی ایرانی هم بود. جز این، او داور جایزه ادبی مهرگان ادب بود که از معتبرترین جایزه‌های ادبی خصوصی ایران به شمار می‌آید. و باز به همه اینها باید افزود، که بی‌نیاز، در هیات یک خواننده، خواننده بسیاری از داستان‌های داستان‌نویسان معاصر بود که پیش از چاپ آثارشان، داستان‌هایشان را به او می‌دادند و او با نقدهای راهگشایش، استاد و راهنمای خوبی برایشان بود. در همین زمینه می‌توان به این دو اثر او که نقش همان راهنما و استادی دارد اشاره کرد: «درآمدی بر داستان‌نویسی و روایت‌شناسی»، و «در جهان رمان مدرنیستی». اما جز نقد، یکی از دغدغه‌های اصلی بی‌نیاز، قصه بود: او داستان‌نویسی بود که هرچند آثار داستانی‌اش آن‌طور که باید، دیده نشد، اما آثار خوبی نیز خلق کرد که می‌توان به «ترجیع‌بندی برای شاعران جوان»اش اشاره داشت که برایش تکنیکی‌ترین رمان سال ۸۷ و نامزدی جایزه ادبی متفاوت و جایزه ادبی اصفهان را به ارمغان آورد. گویی گفت‌و‌گوهای درونی و حدیث نفس شاعر انتقام‌جوی این رمان، خود نویسنده و به نوعی همه نویسنده‌ها و شاعران ایرانی است، که در جایی از کتاب، می‌گوید: «من به شما حقایقی خواهم گفت که از هر دروغی، وحشتناک‌تر باشد... و در روایت آن از ادبیات خاصی استفاده کنم که با روش‌های شناخته‌شده تفاوت دارد و بیشتر روی تکان‌دادن خواننده تکیه می‌کند تا شکل‌های معمولی. من اسم آن را ادبیات بغض‌آلود و هذیانی گذاشته‌ام. شما هر نامی که خواستید، روی آن بگذارید...»
در اینجا برشی از رمان «ترجیع‌بندی برای شاعران جوان» را می‌خوانیم:
«ماجراهایی در این جهان هست که اگر به صورت داستان گفته یا نوشته شوند، به طرز عجیبی خواننده را مجذوب می‌کنند، اما در این ماجراها، سیاهه‌ای از حوادث نفرت‌انگیز وجود دارد که به شدت رنج‌آور و وحشتناک است؛ طوری که شنونده یا خواننده در منتهای ناباوری و ترس به خود می‌لرزد و در همان حال، دچار چندش می‌شود... از لحظه‌ای که قطار فرسوده و نیمه‌جان با خرناسه‌های خفه به حرکت درآمد، انگار به ورطه‌ای وهمناک و دور از عقل و منطق افتاده‌ام. احساسی غم‌آلود و یاسی خردکننده به جانم افتاد. احساس کردم برای همیشه چیزی را در جبهه‌ها گذاشته‌ام...»

به نقل از ارمان

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

اضافه کردن نظر

بازدیدکنندگان

در حال حاضر 20 میهمان و بدون عضو در حال بازدید از سایت هستند

آگهی متنی

   مسئولیت نوشته ها به عهده ی خود نویسنده است و سایت مرور هیچ مسئولیتی در این مورد ندارد

مهرآوران

 هاست  ، دامنه ، طراحی سایت 

HTTP://MEHRAVARAN.COM

  


 بیست داستان کوتاه از ۱۶ تن از داستان نویسان معاصر

یتhttp://www.epubfa.ir/?p=79

 

 زنان داستان نویس ایران در سایت امازون

با ترجمه امیر مرعشی

https://www.amazon.com/Alive-Kicking-collection-Contemporary-Iranian/dp/1544022727/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1488605449&sr=8-1&keywords=mitra+dava

 

 

مرفی /  بکت / سهیل سمی / ققنوس

 

 

بالزن ها / محمد رضا کاتب / نشر ققنوس .هیلا

 

 

 

با عزیز جان در عزیزیه /  فرخنده اقایی / نشر ققنوس

 

رمان «چرا زن‌ها گریه می‌کنند» نوشته رُنه ژان‌کلو با ترجمه عظیم جابری
نشر افراز . 
 

 

مجموعه چهار جلدی شناختنامه ادبیات ایران

جواد اسحاقیان /  نشر نگاه

 

چرا اخرین درنا باز می گردد

شمس آقاجانی

 

اکواریوم شماره چهار / میترا داور / نشر اموت