سه شنبه, ۰۴ مهر ۱۳۹۶

 

       

 

 

 

 

 

    عوامل لازم برای نوآوری در نگارش نمایش‌نامه‌               

  ترانه جوانبخت

نگارش نمایش‌نامه یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های ادبی است که برای آن نیاز به داشتن مهارت‌های مختلف است. یکی از عوامل لازم برای نوآوری در نمایش‌نامه‌نویسی داشتن دانش کافی برای  آن است. عوامل دیگر برای نوآوری در نگارش نمایش‌نامه‌، داشتن استعداد، انگیزه و پشتکار است. نوآوری در نمایش‌نامه‌نویسی بر یکی از این چهار محور می‌باشد: ۱. نوآوری در محتوا و پرداختن به موضوع‌هایی که توسط دیگران نوشته نشده، ۲. ایجاد فرم و یا ساختار جدید در نمایش‌نامه، ۳. استفاده از عناصر جدید در نگارش متن نمایش‌نامه و۴. ایجاد مفاهیم جدید در تئاتر. از این چهار نوع نوآوری، نوع چهارم آن از بقیه دشوارتر است و ذهنیت خاص نویسنده‌های معدودی در تاریخ تئاتر را نشان می‌دهد،  نویسندگانی که مفاهیم موجود در تئاتر را برای سالیان متمادی دستخوش تغییرات بنیادین کردند. در این مقاله پس از بررسی مهارت‌های لازم برای نمایش‌نامه‌نویسی، به تحلیل این چهار نوع نوآوری در نگارش نمایش‌نامه خواهم پرداخت.

یکی از مهم‌ترین مهارت‌های نویسنده در نگارش نمایش‌نامه در نحوه چینش شخصیت‌ها و فضاهای دیالوگ‌ها می‌باشد. اگر نمایش‌نامه‌نویس به تعلیق قصه در نمایش‌نامه نیز بپردازد و با ایجاد کردن پرسش در ذهن مخاطب و بدون پاسخ قرار دادن او این تعلیق را در نمایش‌نامه ایجاد کند مسلما در نگارش آن موفق‌تر خواهد بود. از دیگر مهارت‌های یک نمایش‌نامه‌نویس،  نکته‌سنجی برای یافتن موضوع‌های مهم و جالب است که انگیزه‌ی مخاطبان را برای خواندن نمایش‌نامه بیشتر کند. در عین حال با اجرای آن روی صحنه نیز مخاطبان علاقه‌ی بیشتری به پیگیری سرنوشت شخصیت‌های نمایش‌نامه خواهند داشت. نمایش‌نامه‌نویس لازم است با تاریخ کشورها آشنایی داشته باشد تا بتواند درباره برحه‌های مختلف تاریخی متن‌های جالب بنویسد تا با اجرای متن‌های تاریخی روی صحنه بتواند مردم کشورها را با رویدادهای تاریخی آشنا کند. برای این منظور صرفا مطالعه کتاب‌های تاریخی کافی نیست و بهتر است او با مردم کشورهای مختلف و فرهنگ‌هایشان آشنایی پیدا کند. به این دلیل کسانی که صرفا در یک کشور زندگی نمی‌کنند و با مردم کشورهای مختلف در تماس هستند می‌توانند بهتر تاریخ کشورهای مختلف را در نمایش‌نامه‌هایشان منعکس کنند.

هر رشته‌ای ارزش خاص خود را دارد و اگرچه با پرداختن به علوم می‌توان جان افراد بشر را نجات داد، با پرداختن به فلسفه می‌تواند تعاریف و کاربردهای جدید برای مفاهیم ایجاد کرد، با هنر می‌توان روح بشر را طراوت بخشید و با نوشتن مقاله‌ در زمینه حقوق بشر و جنبش زنان که باید و باید کانون فعالیت‌ها باشد می‌توان به افراد بشر در این موارد آگاهی داد، اما پرداختن به نمایش‌نامه‌نویسی حسنی دارد که این رشته‌ها ندارند. مزیت نمایش‌نامه‌نویسی این است که می‌توان به یمن آن مردم دنیا را از تاریخ کشورها آگاه کرد و این مورد را نمی‌توان با علوم و فلسفه کرد.  برخی افراد که به دیدن تئاتر علاقمند هستند، به مطالعه کتاب‌های تاریخی علاقه‌ای ندارند و دیدن تئاتر می‌تواند برای آشنا کردنشان با تاریخ کشورها بسیار موثر باشد. به علاوه ممکن است با مطالعه یک کتاب، تاریخ از ذهن آنها فراموش شود اما صحنه‌های تئاتر برای سالیان سال در ذهنشان می‌ماند. به این دلیل استفاده از رویدادهای تاریخی به عنوان یکی از انواع نوآوری از نظر محتوا در نمایش‌نامه بسیار مهم است. فرم و یا ساختار جدید در نمایش‌نامه را می‌توان با ایجاد تغییر در بخش‌های گوناگون آن  به وجود آورد. به هم ریختن برخی از قسمت‌های آن و یا بازگشت حوادث در نمایش‌نامه می‌تواند برای این منظور به کار رود. استفاده از عناصر جدید یکی دیگر از راه‌کارهای نوآوری در نمایش‌نامه‌نویسی است. این عناصر نباید قبلا مورد استفاده‌ی دیگر نمایش‌نامه‌نویسان قرار گرفته باشد تا استفاده از آنها در نگارش نمایش‌نامه نوعی نوآوری محسوب شود. همان‌طور که در ابتدای این مقاله اشاره کردم استفاده از مفاهیم جدید در تئاتر مشکل‌ترین نوع نوآوری در این زمینه است که درواقع تکامل کار هنری یک نمایش‌نامه‌نویس را نیز در نوشته‌هایش منعکس می‌کند.

برای بررسی دقیق‌تر این چهار محور نوآوری در نگارش نمایش‌نامه، چند نمونه از نمایش‌نامه‌هایم از جلد اول و دوم کتابم با عنوان “ماراتن به توان فردا” که در سال‌های ۱۳۸۸ و ۱۳۹۱  از وزارت ارشاد در تهران مجوز نشر گرفت را بررسی می‌کنم. در برخی از نمایش‌نامه‌هایم از موضوع‌های تاریخی استفاده کردم که تا به حال در نگارش نمایش‌نامه از آنها استفاده نشده بود. به عنوان مثال از پاریزاتیس همسر داریوش دوم هخامنشی، شاه عباس صفوی و افسانه کیومرث (نخستین انسان روی زمین به روایت فردوسی در شاهنامه)، تیمور لنگ، ارشک اول پادشاه اشکانیان در نمایش‌نامه‌هایم نوشته‌ام که این شخصیت‌های تاریخی قبل از نگارش نمایش‌نامه‌هایم توسط دیگر نویسندگان در نمایش‌نامه‌هایشان مورد استفاده قرار نگرفته بود. من از رویدادهای تاریخی مهم از جمله دوران محمد مصدق،  آریو برزن که از ایران در مقابل سپاه اسکندر مقدونی دفاع کرد، جنگ اسراییل و لبنان و نیز تاریخ ایتالیای معاصر و روم باستان یعنی حوادث دوران نرون امپراطور روم (که هم‌عصر لوکان شاعر و سنکا فیلسوف رومی بوده) در نمایش‌نامه‌هایم نوشتم که همه این موضوع‌ها در نگارش نمایش‌نامه، بکر و جدید محسوب می‌شوند. در نمایش‌نامه‌ام با عنوان “ماجراهای آقای خوش‌خیال“ به موضوع لزوم فعالیت در حوزه‌های گوناگون پرداختم که این موضوع نیز قبل از من توسط دیگر نویسندگان مورد استفاده قرار نگرفته بود. از عناصر مهمی که در یکی از نمایش‌نامه‌هایم با عنوان “کیومرث در چهل‌ستون“ استفاده کردم، حروف ابجد است که معادل اعداد می‌باشد و قبل از من، هیچ نویسنده‌ی دیگری از حروف ابجد در نگارش نمایش‌نامه استفاده نکرده بود. از اسامی ویژه و غیرمعمول برای شخصیت‌های نمایش‌نامه‌ام با عنوان “چند نفر؟“ و نیز از فرم و ساختار جدید در این نمایش‌نامه و در نمایش‌نامه‌ی دیگرم با عنوان “دریا“ استفاده کردم. در نمایش‌نامه‌هایم با عنوان “دریا“ و “سردرد“ از مفاهیم جدید، به ترتیب از مفهوم در “یاهای تردید“ و “سیالیت مفهوم صحنه در تئاتر“ استفاده کردم که قبل از من هیچ نویسنده‌ای در نمایش‌نامه‌ از این مفاهیم استفاده نکرده بود.

“سیالیت مفهوم صحنه در تئاتر“ چیست و چگونه می‌توان از آن در نگارش نمایش‌نامه استفاده کرد؟ در نمایش‌نامه‌ام با عنوان "سردرد" که درباره جنگ اسراییل و لبنان نوشته‌ام با مفهوم صحنه در تئاتر بازی کرده‌ام به این معنا که صحنه در این نمایش‌نامه‌ی من تنها مفهوم فیزیکی ندارد، بلکه مفهوم صحنه از کلمه سردرد که وزیر جنگ اسراییل به دلیل ایجاد جنگ با لبنان ناخودآگاه دچارش می‌شود، تبدیل به مجسمه‌ای که در اتاق کار وزیر جنگ اسراییل است می‌شود و سپس تبدیل به یکی از چهار سیاه‌پوش (یکی از بازیگران باید این نقش را روی صحنه بازی کند) و نیز یکی از کلمه‌های متن نمایش‌نامه‌ام که کلمه آخر آن (فعل ادامه می‌دهند یعنی ادامه دادن این سردرد که به دلیل جنگ و نزاع میان افراد بشر) است، می‌شود و این سردرد سپس تبدیل به جاده‌ای می‌شود که در یک تابلو در خانه دوران کودکی او است و نیز مفهوم سردرد تبدیل به جاده‌‌ای می‌شود که صحنه پایانی در نمایش‌نامه‌ی من است. تا به حال کسی غیر از من درباره جنگ اسراییل و لبنان نمایش‌نامه ننوشته است و نیز تا به حال کسی به غیر از من مفهوم صحنه را در تئاتر از مفهوم فیزیکی آن خارج نکرده است. برای همه نمایش‌نامه‌نویسان جهان، صحنه یک مفهوم صرفا فیزیکی است که بازیگران وارد آن می‌شوند، روی آن جلوی مخاطبان بازی می‌کنند و سپس از صحنه خارج می‌شوند، درحالی که در نمایش‌نامه‌ی من با عنوان "سردرد"، مفهوم صحنه از معنای صرفا فیزیکی (مجسمه) خارج می‌شود و معانی دیگر از جمله درد در ذهن، کلمه‌ی متن، شخصیت نمایش‌نامه (یکی از چهار سیاه‌پوش)، جاده در تابلو (باز هم معنای فیزیکی صحنه چون تابلو در صحنه نمایش باید قرار گیرد) و جاده پایان نمایش (معنای فیزیکی صحنه) را نیز دارا است یعنی صحنه از معنای فیزیکی به معنای غیرفیزیکی و سپس دوباره به معنای فیزیکی آن تغییر می‌کند و این “سیالیت مفهوم صحنه در تئاتر“ را تا به حال کسی غیر از من در نمایش‌نامه به تصویر نکشیده است.

مخاطبان این مقاله، چهارده نمایش‌نامه‌ی من از جلد اول و دوم کتابم با عنوان “ماراتن به توان فردا“ که همگی دارای مجوز نشر از وزارت ارشاد است را می‌توانند در لینک زیر از سایتم مطالعه کنند:

http://www.javanbakht.net/fa/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=6

برای نوآوری در نمایش‌نامه‌نویسی عناصر و مفاهیم بکر بسیاری وجود دارد که هنوز مورد استفاده نویسندگان جهان قرار نگرفته است. “سیالیت مفهوم صحنه در تئاتر“ که از ابداع‌های من است یکی از این موارد است. با مطالعه رویدادهای تاریخی کشورهای مختلف می‌توان از موضوع‌های جدید در نمایش‌نامه نوشت. استفاده از عناصر، مفاهیم، فرم و ساختار و نیز موضوع‌های بکر را به علاقمندان به نمایش‌نامه‌نویسی پیشنهاد می‌کنم. استفاده از این شگردهای نوآوری در نگارش نمایش‌نامه مهم است زیرا با نوآوری در نمایش‌نامه‌نویسی می‌توان از تکرار مکررات در  تئاتر جلوگیری کرد و این هنر را به عرصه‌ای برای پیشرفت در میان سایر انواع هنر تبدیل کرد.

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

اضافه کردن نظر

بازدیدکنندگان

در حال حاضر 35 میهمان و بدون عضو در حال بازدید از سایت هستند

آگهی متنی

   مسئولیت نوشته ها به عهده ی خود نویسنده است و سایت مرور هیچ مسئولیتی در این مورد ندارد

مهرآوران

 هاست  ، دامنه ، طراحی سایت 

HTTP://MEHRAVARAN.COM

  


 بیست داستان کوتاه از ۱۶ تن از داستان نویسان معاصر

یتhttp://www.epubfa.ir/?p=79

 

 زنان داستان نویس ایران در سایت امازون

با ترجمه امیر مرعشی

https://www.amazon.com/Alive-Kicking-collection-Contemporary-Iranian/dp/1544022727/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1488605449&sr=8-1&keywords=mitra+dava

 

 

مرفی /  بکت / سهیل سمی / ققنوس

 

 

بالزن ها / محمد رضا کاتب / نشر ققنوس .هیلا

 

 

 

با عزیز جان در عزیزیه /  فرخنده اقایی / نشر ققنوس

 

رمان «چرا زن‌ها گریه می‌کنند» نوشته رُنه ژان‌کلو با ترجمه عظیم جابری
نشر افراز . 
 

 

مجموعه چهار جلدی شناختنامه ادبیات ایران

جواد اسحاقیان /  نشر نگاه

 

چرا اخرین درنا باز می گردد

شمس آقاجانی

 

اکواریوم شماره چهار / میترا داور / نشر اموت