Strict Standards: Declaration of fa_IRDate::calendar() should be compatible with JDate::calendar($format, $local = false, $translate = true) in /home/morourir/public_html/language/fa-IR/fa-IR.localise.php on line 0

Strict Standards: mktime(): You should be using the time() function instead in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 32

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 28

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 120

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 123

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 46

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 106
مرور :: ادبیات - اتوپیا در ادبیات
شنبه, ۰۴ خرداد ۱۳۹۸

اخبار فرهنگی ایسنا

ایسنا

فرهنگی و هنری > ادبیات و کتاب

 

 

 

 

 

 

اتوپیا در ادبیات /شیرین داوودیان 

 

مفهوم اتوپيا در هنر، به صورت گسترده معناي خود را از ادبيات گرفته است. به همين خاطر در اين جا به ريشه هاي بروز و شكل گيري اين مفهوم در ادبيات مي پردازيم. به هر اثر داستانی فلسفی، مذهبی و سیاسی گفته می‌شود که تصویری خیالی از دنیایی به دست بدهد که در مقایسه با دنیای واقعی جنبه‌ی آرمان‌خواهانه داشته باشد. همان‌طور که گفته شد تامس مور با نوشتن کتاب داستانی اتوپیا ادبیات آرمان‌شهری را مطرح کرد. "مفهومی که تامس مور از ادبیات آرمان‌شهری ارائه می‌دهد، دوپهلو است و به‌تدریج دو نوع ادبیات آرمان‌شهری را به وجود آورد. نوعی از آن آرمان‌شهری را تصویر می‌کند که انسان برای فرار از جهان واقع به آن پناه می‌برد و در نوع دوم آرمان‌شهری مطرح می‌شود که نویسنده در آن به دگرگونی و بهسازی جهان واقع دست می‌زند تا دنیای آرمانی و کمال مطلوب و شایسته‌ی زیستن انسان را بیافریند. البته مرز مشخصی میان این دو نوع ادبیات آرمان‌شهری وجود ندارد"(میرصادقی، 1377، 7).

ازنظر آرایه‌های ادبی، مور در اتوپیا همه کوشش خود را به کار برد تا به آن جامعه‌ی خیالی سیمایی اصیل ببخشد و این کار را با پرداخت به جزییات انجام می‌دهد. او نام جاها و کسان را از زبان یونانی می‌گیرد و معنای طنزآمیز و منفی به آن‌ها می‌دهد. چنان‌که معنای اتوپیا «هیچ جا» و رود آنیدر «بی‌آب» و شهر آمائوروت «خیالی» و نام روایت گر داستان رافائل هیثلودی به معنای «یاوه‌سرا» است. همچنین توصیفی که مور از جغرافیای اتوپیا می‌کند از قرار جزیره‌ای شبیه به نعل اسب است.

مور هیثلودی را این‌گونه توصیف می‌کند: مردی سالخورده با چهره‌ای آفتاب‌سوخته و ریشی بلند. در نگاه اول ازنظر راوی دریانورد می‌آید اما بعد درمی‌یابیم که او یک دریانورد ساده نیست بلکه یک قهرمان است. او یک فیلسوف است که خواننده را به یاد افلاطون می‌اندازد.

پیش و بعد از تامس مور ادبیات آرمان‌شهری بسیاری نوشته‌ شده که شهر خدا اثر اگوستین، روحانی قرن چهارم میلادی، از آن جمله است. سنت اگوستین بهشت مسیحیت را به‌عنوان شهر آسمانی و آرمانی عنوان می‌کند. آتلانتیس نو نوشته‌ی فرانسیس بیکن نیز اثری آرمان‌شهری است. ادبیات آرمان‌شهری می‌تواند طنزآمیز باشد. مثل سفرنامه گالیور اثر جاناتان سویفت نویسنده انگلیسی.

بسیاری از رمان‌های علمی از عناصر ادبیات آرمان‌شهری بهره گرفته‌اند. مثل رمان آرمان‌شهر مدرن از اچ. جی ولد که در آن سعی شده آینده‌ی جامعه انسانی تصویر شود. از انواع ادبیات آرمان‌شهری در زبان فارسی رمان مجمع دیوانگان، نوشته صنعتی زاده کرمانی است.

کتاب دیگری که در اینجا موردبررسی قرار داده می‌شود سفرنامه‌ی گالیور است. همان‌طور که گفته شد این رمان در زمره ادبیات آرمان‌شهری می‌گنجد. موضوع سفرنامه‌ی گالیور طبق آنچه در مقدمه مترجم آمده، این است که شخصی به نام ناخدا لموئل گالیور که نخست طبیب و پس‌ازآن ناخدای کشتی بوده است براثر حوادثی که در نقاط مجهول اقیانوس کبیر و سایر دریاها بر وی روی می‌دهد، به سرزمین‌های گمنامی می‌افتد که مخلوق ذهن اوست. این سرزمین‌ها به ترتیب عبارت است از «لی‌لی پوت» که قامت مردم آن از انگشت دست کوچک‌تر است. «برات دینگ نگ» که مخلوقی کوه‌پیکر دارد. جزیره پرنده «لاپوتا» و حوالی آن‌که مردمش جسمی طبیعی و روحی علیل دارند. کشور «هویهنم ها» که در آنجا اسب‌های عاقل و دانا بر حیوانات نادان منحطی که نماینده‌ی نوع بشرند حکومت می‌کنند(سویفت، 1352، 25)

سویفت در این اثر، چنان‌که از ماهیت اتوپیا برمی‌آید، از تخیل کمال بهره را جسته است و باورپذیری این اثر چنان است که خوانندگان زمان خود را واداشته تا بگویند چنین حوادثی در آن نقاط گمنام دورافتاده بی‌شک روی‌داده است.

غرض عمده سویفت از نوشتن این کتاب آن‌گونه که خود بیان کرده است این بوده که جهانیان را بیازارد نه این‌که مایه‌ی تفریح آنان شود. سویفت خود می‌گوید که سفرنامه‌ی او دنیا را اصلاح خواهد کرد و ازاین‌رو مایه‌ی اعجاب خواهد شد. این هدف او بیانگر نوع دوم ادبیات آرمان‌شهری است که نویسنده در آن به دگرگونی و بهسازی جهان واقع دست می‌زند تا دنیای آرمانی و کمال مطلوب و شایسته‌ی زیستن انسان را بیافریند.

 اتوپیا نقد وضعيت حال است تا اشاره به آينده. شهرت عظیم سفرنامه گالیور مدیون بخش اول و دوم آن است که به انتقاد از وضعیت آن روزگار می‌پردازد. گذشته از آن‌که این قسمت از کتاب ازنظر داستانی بسیار جالب است، پر است از اشاره و کنایه به اوضاع سیاسی انگلستان در زمان سویفت. این دربار کشور لی‌لی پوت نیست که هدف تیر ملامت اوست، بلکه (همچون تامس مور) درواقع دربار انگلستان است. او در اینجا نظم حاکم را زیرسوأل برده است؛ اما سویفت در همه جای بخش نخست روش مطابقه و مقایسه را دنبال نمی‌کند. چنان‌که در فصل ششم از بخش نخست دیگر از مطالبی که قابل انطباق با اوضاع‌واحوال انگلستان باشد ذکری نمی‌کند بلکه لی‌لی پوت را به شکل مدینه‌ی فاضله‌ای درمی‌آورد که باید انگلستان از قوانین و آداب و عادات و روش تعلیم و تربیت آنجا سرمشق بگیرد و این درواقع بخشی است که سویفت جامعه‌ی جایگزین را پیشنهاد می‌دهد.

با نظربه ادبیات آرمان‌شهری در می یابیم که نگرش اتوپیایی بر آن است تا پلی میان انتقاد از شرایط و اصلاح شرایط برقرار کند. نویسنده ی ادبیات اتوپیایی به گونه ای قلم می‌زند که نوشتارش با وجود خیال انگیز بودن از واقع پذیری بالایی برخوردار باشد چرا که باید دنیا را اصلاح کند.


 

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

اضافه کردن نظر

بازدیدکنندگان

در حال حاضر 56 میهمان و بدون عضو در حال بازدید از سایت هستند

آگهی متنی

   مسئولیت نوشته ها به عهده ی خود نویسنده است و سایت مرور هیچ مسئولیتی در این مورد ندارد

مهرآوران

 هاست  ، دامنه ، طراحی سایت 

HTTP://MEHRAVARAN.COM

  


 بیست داستان کوتاه از ۱۶ تن از داستان نویسان معاصر

یتhttp://www.epubfa.ir/?p=79

 

 زنان داستان نویس ایران در سایت امازون

با ترجمه امیر مرعشی

https://www.amazon.com/Alive-Kicking-collection-Contemporary-Iranian/dp/1544022727/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1488605449&sr=8-1&keywords=mitra+dava

 

 

مرفی /  بکت / سهیل سمی / ققنوس

 

 

بالزن ها / محمد رضا کاتب / نشر ققنوس .هیلا

 

 

 

با عزیز جان در عزیزیه /  فرخنده اقایی / نشر ققنوس

 

رمان «چرا زن‌ها گریه می‌کنند» نوشته رُنه ژان‌کلو با ترجمه عظیم جابری
نشر افراز . 
 

 

مجموعه چهار جلدی شناختنامه ادبیات ایران

جواد اسحاقیان /  نشر نگاه

 

چرا اخرین درنا باز می گردد

شمس آقاجانی

 

اکواریوم شماره چهار / میترا داور / نشر اموت