سه شنبه, ۰۱ خرداد ۱۳۹۷

دوشنبه /

دوشنبه

دوشنبه
هنر درمانی

اقایان:  مظفری و صدرایی

آنچه امروزه بدان هنر اطلاق می‏شود، در واقع هنگام پیدایش و در مسیر تکامل، یک نیاز اولیه و جزئی از زندگی روز مره بشمار می‏رفت.به قولی:هنر تقریبا به سالمندی بشر است.هنر شکلی از کار است، و کار فعالیتی است بویژه انسان(فیشر 3 ، ت 1348 ص 19).دمیدن در شاخ حیوانات یا بر هم زدن دو چوب، که سبب پیدایش موسیقی شده است، برای ایجاد ارتباط و خبر رسانی مورد استفاده قرار می‏گرفت.حتی:قرن‏ها بعد، در نظر یونانیان، موسیقی بخشی از زندگی روزانه و ذکر خدا بود(هارمن 4 ، ت 1367 ص 10).و یا نقوشی که بر سنگ‏ها حک می‏شد برای انسان زمان خود مفهومی خاص داشت:بشر، بسان جادوگری شکل جهان را با کار خود تغییر می‏دهد، به یک قطعه چوب، استخوان یا سنگ آتش زنه، به نحوی شکل می‏دهد که با الگوی آن همگونه شود و در نتیجه این کار، آن را به جای الگوی اصلی می‏نشاند.چیزهای مادی را به قالب علائم، نام‏ها و مفاهیم در می‏آورد و خودش نیز از صورت حیوان در می‏آید و به انسان تبدیل می‏شود.این جادوی نهفته در ژرفترین ریشه هستی بشر، که در آن واحد احساس بی قدرتی و آگاهی بر قدرت خود، ترس از طبیعت، و همراه آن توانایی چیره شدن بر طبیعت را می‏آفریند، همان جوهر هنر 1 است(فیشر، ت 1348 ص 45).گاهی نیز در جهت ارتباط با دنیای ماورائی، از اصوات و نقوش استفاده می‏شد.تا بتوانند کاستی‏هایی را که داشتند تامین نمایند.یکی از این موارد، بکار بردن اصوات در درمان بیمارانی بود که به زعم آنان توسط ارواح خبیثه تسخیر شده بودند، و هم اکنون نیز در برخی جوامع، مانند قبایلی در کشورهای کنیا یا سودان در آفریقا، از این گونه مراسم که همراه با ساز و رقص ارواح خبیثه از جسم بیمار خارج می‏شوند، وجود دارد(سارجنت، 1368).می‏توان مراسم مشابهی را نیز می‏توان در جنوب ایران، با اصطلاح«زار درمانی»مشاهده نمود(جمالیان 2 ، 1368).

به تدریج که انسان به سوی تمدن گام بر داشت، هنرها ازاصل زندگی بشر خارج و مستقلا به کار گرفته شدند و به عنوان فعالیت‏های جانبی و نه ضروری محسوب گردیدند.ولی اکنون با پیشرفت‏هایی که در کار برد روش‏های علمی و پژوهشی بوجود آمده است، می‏توان با تحقیق در مورد نحوه مناسب استفاده از هنر در درمان و یا بهداشت روانی، باز هم هنر را به میدان اصلی زندگی بر گرداندند.البته، هنر درمانی به طور عام و«رنگ درمانی 3 »، «موسیقی درمانی 4 »، «شعر درمانی 5 »و«قصه درمانی»به طور خاص، در کشورهای دیگر مورد پژوهش و استفاده قرار گرفته و می‏گیرد، که در اینجا به برخی از آنها اشاره می‏شود:

در کالج اورسولاین 6 هنر درمانی برای درمان اختلال هویت گسسته 1 استفاده شده که مورد، یک زن دارای اختلال مذکور بوده، و درمان مفید واقع گردیده است(بوئیوین 1998). 2 .}در همین کالج، هیدی کریستینالارو  در سال 1997، هنر درمانی گروهی را برای افزایش مهارت‏های اجتماعی در عقب ماندان ذهنی، به کار گرفت.

پژوهشی در دانشگاه کانکوردیای کانادا، انجام گرفته که طی آن هنر درمانی با کودکان مبتلا به سرطان، باعث شده تا آنها بتوانند با بیماری خود کنار بیایند(سکوئیرا 1997)

مک کینزی  در سال 1998، در بیمارستان سنت میخائیل 6 تورنتو کانادا، هنر درمانی (بازیگری، رقص، نوشتن)را برای بیمارانی که در مرحله آخر بیماری کلیوی بودند به کار گرفت که باعث فعال شدن، ایجاد انگیزه و سر زندگی در آنها شد.

کارولین کولد یرون(1997)در کالج اورسولاین، هنر درمانی را برای زنان با اختلال تغذیه‏ای پر خوری و کم خوری  به کار گرفت و نتیجه آن مثبت اعلام شد.در ژاپن تعداد 500 بیمارستان و کلینیک از هنر درمانی به عنوان بخشی از درمان استفاده می‏کنند.

اولین بار در قرن 19، با هدف کمک به بیماران روانی، در فرآیند سلامت، هنر درمانی به کار گرفته شد نایتو(1997)

در ایران، عل رغم ادعاء«هنر نزد ایرانیان است و بس»، این روش مورد غفلت قرار گرفته و بجاست که مسئولین، روانشناسان، مشاوران، و دیگر علاقمندان، با به کار گیری روش مذکور هم به سلامت روانی جامعه و هم به ارتقاء فرهنگی کشور کمک نمایند.

روش‏های مختلف رواندرمانی و جایگاه هنر

روش‏هایی که هم اکنون برای رواندرمانی مورد استفاده قرار می‏گیرد، به چند دسته کلی تقسیم می‏شود:

1-روانکاوی 9 2-رفتار درمانی 10 3-شناخت درمانی 1 4-روش‏های انسان گرا 5-درمان‏های زیستی 2 .هر یک از این روش‏ها به اختصار بیان می‏گردد:

۱.درمان روانکاوی

، بر مبنای حل تعارضاتی است که در ناآگاهی فرد شکل گرفته است.این تعارض‏ها بوسیله 3 تداعی آزاد 4 ، انتقال 5 ، رویاها و تفسیر 6 و در روانکاوی جدید با 7 آزمون‏های فرا فکن شخصیت، در اختیار روانکاو قرار می‏گیرد، تا پس از شناسایی علل و زیر بنای این تعارض‏ها، به رفع و درمان آن بپردازد.تست‏های ترسیمی«آدمک»یا«خانواده»از روش‏های نسبتا جدیدی است که برای شناخت مشکلات درونی کودکان به کار گرفته می‏شود، و در این حیله درمانی قرار دارد.تخلیه هیجانی 8 ، بینش 9 و حل و فصل 10 ، راه‏هایی است که در این روش برای درمان از آنها استفاده می‏شود.

2-رفتار درمانی:

این روش بر اساس شرطی سازی کلاسیک 11 و کنشگر 12 انجام می‏گیرد و در طی آن از تقویت مثبت 13 و تقویت منفی 14 استفاده می‏شود.حساسیت زدایی 15 منظم جرات آموزی 16 و سر مشق دهی 17 ، از روش‏های رفتار درمانی می‏باشند(اتکینسون و همکاران، 1983 ج 2).

3-شناخت درمانی:

در مکاتب شناختی، علت اختلالات روانی را شناخت نادرست فرد از خود و محیط می‏دانند و روش‏هایی که برای درمان بکار می‏برند بر این اساس قرار دارند که شیوه‏های صحیح تفکر و شناخت به فرد ارائه شوند تا بتواند مشکل خود را رفع نماید.

روش درمانی هیجانی-منطقی آلبرت الیس و شناخت درمانی 1 آئرون بک، از این نوع بشمار می‏آیند( 2 راتوس، 1995 ج).

4-روش‏های انسان گرا:

طرفداران این روش‏ها با اهمیتی که به توانایی انسان برای رسیدن به خود شکوفایی می‏دهند، بر فرا هم آوردن امکاناتی برای فرد تا دستیابی به راه حل مناسب توسط خود وی، تاکید دارند.روش«مراجع محوری 3 »راجرز 4 ، «معنی درمان»فرانکل و گروه‏های رویارویی، از جمله این روش‏ها هستند.

5-درمان‏های زیستی:

این روش‏ها منحصرا توسط روانپزشکان مورد استفاده قرار می‏گیرد و شامل:شوک درمانی 5 ، جراحی روانی 6 و دارو درمانی می‏باشد(اتکینسون و همکاران، 1983 ج 2).

روش‏های جانبی:

در کنار شیوه‏های مذکور، از روش‏های دیگری که عمدتا متمرکز بر کاهش هیجان‏های آسیب رسان و ایجاد حالت آرامش می‏باشد، می‏توان استفاده نموده.مانند:آرامش آموزی 7 ، مراقبه 8 ، خود هیپنوز 9 ، و پسخوراند زیستی 10 .

و اما هنر در این مقوله چه جایگاهی دارد؟در اینجا بهتر است نخست به تعریف کوتاهی از هنر پرداخته شود و سپس جایگاه هنر در درمان مورد بر رسی قرار گیرد.

تعریف هنر و پدیده‏هایی که به آنها هنر گفته می‏شود، از دید گاه علم زیبایی شناسی 11 ، با آنچه عامه مردم در ذهن دارند متفاوت است.مختصر این که، کمال فن آوری به همراه خلاقیت نبوغ آمیزی که در رشته‏ای خاص زیبایی می‏آفریند در نظر متخصصان هنر بشمار می‏آیند.در نزد

 

عوام محدوده آن وسیع‏تر است، انواع مختلف نقاشی، موسیقی، نمایش، صنایع دستی، تزئینات خانگی، شعر و ادبیات و غیره-خلاقانه و با مهارت باشد و یا نباشد هنر محسوب می‏شود.

هنر درمانی:

اکنون این سوال شکل می‏گیرد که هنر درمانی چیست، و در کدام دسته از روش‏های درمانی قرار دارد، و چگونه می‏توان از آن سود جست؟

هنر درمانی، استفاده از انواع هنر در جهت دستیابی به سلامت روانی افراد می‏باشد که باید به طور مناسب انجام گیرد.هنر درمانی را می‏توان به دو بخش تقسیم نمود:یکی استفاده در روش‏های بالینی و دیگری استفاده در بهداشت روانی.

اینکه هنر درمانی جز کدامیک از روش‏های درمانی اصل یا جانبی می‏باشد، به نوع اختلال و شیوه استفاده از آن بستگی دارد.در برخی موارد می‏توان به عنوان یک روش اصلی استفاده نمود مانند:نمایش درمانی برای افرادی که«خود ابزاری»در آنها ضعیف است، و یا موسیقی درمانی برای کودکان معلول حرکتی، و غیره...ولی در اغلب موارد می‏توان در کنار روش‏های دیگر، از هنر چه به صورت تولید(مانند نقاشی)، و چه به صورت مصرفی(مانند گوش کردن به قطعات مناسب موسیقی)بهره برد، که در اینجا نقش تسهیل در درمان را ایفا می‏کند.در حطیه بهداشت روانی، استفاده از هنر وسیع‏تر و فراگیرتر می‏شود.برای کودکان پی بردن به حالات درونی آنها، برای جوانان و نو جوانان جلو گیری از پرخاشگری و ایجاد اعتماد به نفس در آنها، برای زنان(بخصوص زنان خانه دار)در پیشگیری از افسردگی و یا به منظور افزایش کار آیی و باز دهی اجتماعی در محیطهای شغلی و تحصیلی، و بسیاری موارد دیگر.که می‏توان از هنر، به طور جمعی و گروهی، استفاده نمود.

درباره اینکه چگونه می‏توان از هنر درمانی بهره گرفت، به دلیل گستردگی و تنوع کار برد هنر در جهت درمان، تنها می‏توان به تعدادی از آنها اشاره نمود.

دید گاهی که درمانگر برای درمان در نظر دارد، در انتخاب نوع هنر و روش اعمال آن برای درمانجو نقش مهمی دارد.در روانکاوی، از نقاشی و قصه گویی به اندازه تست‏های فرا فکن شخصیت، یا تداعی آزاد می‏توان استفاده نمود، که دستیابی به اعماق ذهن فرد امکان پذیر می‏گردد.

در رفتار درمانی، می‏توان حساسیت زدایی را به وسیله فیلم انجام داد.همچنین انواع هنر به عنوان تقویت مثبت کار برد دارد.

در شناخت درمانی، با هدف افزایش اعتماد به نفس، می‏توان از تولید انواع هنرهای کمک گرفت.بدین وسیله فرد می‏تواند توانایی‏های خود را در یابد و اعتماد به نفس او باز گردد.البته هنر انتخابی باید متناسب با توانایی درمانجو باشد.

یکی از اثرات قابل توجهی که پرداختن به هنر بر انسان دارد، ایجاد آرامش و کاهش هیجان‏های نامطلوب می‏باشد.هنگام انجام کارهای هنری، به علت ایجاد تمرکز، تنش از بین می‏رود و عضلات در حالت وانهادگی قرار می‏گیرد.در نقاشی، استفاده از رنگ‏های سرد مانند آبی و ترکیبات آن می‏تواند تاثیر آرام بخشی بر فرد مضطرب داشته باشد، استفاده از رنگ‏های گرم مانند قرمز و ترکیبات آن برای ارادی که خلق افسرده دارند مناسب است.همچنین، قطعات موسیقی هر یک با ویژگی‏های خاص خود می‏توانند برای شنونده ایجاد حالات هیجان و یا آرامش نمایند، که این قطعات باید بسته به نوع هیجان و خلق و نیاز به کاهش یا افزایش آنها، انتخاب شوند.

نتیجه گیری:

با یک جمع بندی کلی از مباحث گذشته، نتیجه گیری کوتاهی انجام می‏گیرد.همانطور که گفته شد، هنر در بدو پیدایش، به عنوان ابزار ضروری زندگی به کار می‏رفت و حتی در بسیاری از موارد(و مقاطع)جنبه درمانی داشت، ولی با گذشت زمان این کار بری تغییر یافت. همچنین، چگونگی استفاده درمانی از هنر، با توجه به مکاتب و دید گاه‏های مختلف بیان گردید. در میان مباحث، نمونه‏هایی از پژوهش‏ها که نتایج مفید و موثری در بهبودی نشان داده‏اند، ارائه شد.این مطالب، مختصری درباره موارد استفاده از هنر درمانی می‏باشد.وجود زمینه‏های متعدد و مناسب در هنر و گرایش فطری انسان به زیبایی باعث می‏شود به خوبی بتوان از این رشته در روانشناسی، مشاوره، و علوم تربیتی بهره بر داری نمود، ولی این کار مستلزم آشنایی بیشتر با قابلیت‏های درمانی هنرهای مختلف می‏باشد.

با توجه به مطالب مذکور و در نظر گرفتن تجربیاتی که در این زمینه، در کشورهای دیگر و به طور پراکنده و به ندرت در کشور خودمان، بدست آمده است، می‏توان«هنر درمانی»را یکی‏

از کار آمد ترین روش‏ها دانست، البته در صورتی که تحقیقات وسیع با حمایت‏های علمی، مالی و معنوی انجام گیرد.

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

بازدیدکنندگان

در حال حاضر 39 میهمان و بدون عضو در حال بازدید از سایت هستند

آگهی متنی

   مسئولیت نوشته ها به عهده ی خود نویسنده است و سایت مرور هیچ مسئولیتی در این مورد ندارد

مهرآوران

 هاست  ، دامنه ، طراحی سایت 

HTTP://MEHRAVARAN.COM

  


 بیست داستان کوتاه از ۱۶ تن از داستان نویسان معاصر

یتhttp://www.epubfa.ir/?p=79

 

 زنان داستان نویس ایران در سایت امازون

با ترجمه امیر مرعشی

https://www.amazon.com/Alive-Kicking-collection-Contemporary-Iranian/dp/1544022727/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1488605449&sr=8-1&keywords=mitra+dava

 

 

مرفی /  بکت / سهیل سمی / ققنوس

 

 

بالزن ها / محمد رضا کاتب / نشر ققنوس .هیلا

 

 

 

با عزیز جان در عزیزیه /  فرخنده اقایی / نشر ققنوس

 

رمان «چرا زن‌ها گریه می‌کنند» نوشته رُنه ژان‌کلو با ترجمه عظیم جابری
نشر افراز . 
 

 

مجموعه چهار جلدی شناختنامه ادبیات ایران

جواد اسحاقیان /  نشر نگاه

 

چرا اخرین درنا باز می گردد

شمس آقاجانی

 

اکواریوم شماره چهار / میترا داور / نشر اموت