Strict Standards: Declaration of fa_IRDate::calendar() should be compatible with JDate::calendar($format, $local = false, $translate = true) in /home/morourir/public_html/language/fa-IR/fa-IR.localise.php on line 0

Strict Standards: mktime(): You should be using the time() function instead in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 32

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 28

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 120

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/helper/vvisit_counter.php on line 123

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 46

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/morourir/public_html/plugins/system/vvisit_counter/vvisit_counter.php on line 106
مرور :: ادبیات - هفت خوان رستم از دیدگاه روانشناسی
سه شنبه, ۰۳ اردیبهشت ۱۳۹۸

اخبار فرهنگی ایسنا

ایسنا

فرهنگی و هنری > ادبیات و کتاب
 نسرین بیرقدار
 
هفت خوان رستم از دیدگاه روانشناسی تحلیلی
 
بخش اول: مقدمه و خلاصه داستان
 
داستان هفت خوان رستم از نظر اسطوره شناسی، یکی از داستان های آرکی تایپالی سفر قهرمان در شاهنامه ی فردوسی است. در این داستان، رستم، پهلوان ایرانی، برای آزاد کردن کیکاووس، پادشاه ایران، از زابلستان به مازندران می رود و پس از گذشتن از هفت خوان، در خوانِ هفتم دیو سفید را می کشد و جگر او را بر چشمهای پادشاه کیکاووس که کور شده بود میگذارو چشمهای کیکاووس بینا میشود. آنگاه او را از بند آزاد می کند و او را به ایران باز گردانیده و دوباره به تخت سلطنت می نشاند. 
 
هفت خوان رستم از کهن الگوی آزمون پهلوان پیروی می کند. همانطور که قبلاَ گفته شد سفر قهرمانی و کهن الگوی آزمونِ قهرمان معمولاَ از سه مرحله ی سفر - آزمون دشوار - و بازگشت تشکیل شده است :
 
۱- در مرحله ی سفر، قهرمان از دنیای آشنا و روزمره ی خود جدا می شود و قدم به سرزمین عجایب می گذارد. در این قلمروی نا آشنا ، خطرهای زیادی جان او را تهدید می کند.
۲- در مرحله آزمون، قهرمان با هیوﻻهایی مانند دیو و یا اژدها می جنگد و آن ها را شکست می دهد.
 
۳- در مرحله سوم، قهرمان پیروزمندانه، به وطن خود باز می گردد.
 
در داستان هفت خوان رستم نیز سه مرحله ی " سفر - آزمون دشوار - بازگشت" به خوبی دیده می شود : 
 
۱- در مرحله ی سفر، رستم از زابلستان، زادگاه خود، جدا می شود و قدم در راهی می گذارد که در هر گوشه ی آن خطری جان او را تهدید می کند.
 
۲- در مرحله آزمون ، رستم با هیوﻻهای مختلفی مانند شیر و اژدها و جادوگر و دیو سفید می جنگد و همه ی آن ها را شکست می دهد.
 
۳- در مرحله ی سوم، رستم، پیروزمندانه، از مازندارن به زابلستان باز می گردد.
 
 
 
در این اسطوره ، دو نماد مهم که هر دو مکانهای جغرافیائی هستند دیده می شود: زابلستان که سمبول و نماد خانه و جایگاه اصلی دیگری مازندران، که سمبول و نشانه ی سرزمین عجایب، ماجراجوئی و ناآشنایی است که در هر گوشه ی آن خطری جان قهرمان داستان را تهدید می کند.
 
رستم در این سفر دور و دراز در هفت مرحله با آزمون های دشورای رو به رو می شود: در خوان اول، شیر درنده ای قصد جان او را می کند اما خود کشته می شود. در خوان دوم، هیوﻻی تشنگی، چیزی نمانده است که رستم را از پا در بیاورد، اما میش ای که از آنجا عبور میکند، جان او را نجات می دهد. در خوان سوم، اژدهای جادو می خواهد او را درسته ببلعد که به دست رستم کشته می شود. در خوان چهارم، جادوگر پیری به صورت زن جوانی در می آید تا او را بفریبد، اما رستم با کمک خداوند به نیرنگ او پی می برد و او را دو نیمه می کند. در خوان ششم، رستم با ارژنگ دیو می جنگد و او را می کشد. و سر انجام در خوان هفتم رستم با دیو سفید به نبرد مرگ و زندگی می پردازد و او شکست می دهد و جگرگاه دیو را پاره می کند تا داروی شفای چشم کیکاووس را فراهم کند.
 
در این سفر پرمخاطره، رستم تنها نیست و رخش او را همراهی می کند. رخش یک اسب معمولی نیست، بلکه می تواند با رستم حرف بزند و هنگامی که رستم در خواب است مانند مادری از او مواظبت می کند. رخش دارای قوه شهودی و تشخیص بسیار قوی ست و در واقع چند خوان از سفر مخاطره آمیز هفت خوان رستم را این رخش است که قهرمانی میکند. حیوان دیگری هم به کمک رستم می آید که میشی است که در خوان دوم رستم را که از شدت تشنگی در حال هلاک شدن است به سر چشمه ی آب گورایی راهنمایی می کند. رستم، در هفت خوان، یک راهنمای دیگری هم دارد اما او از جنس اهریمن است و لی چون رستم او را در خوان پنجم اسیر کرده، او به زور وادار میشود که راه غار دیو سفید را به رستم نشان بدهد. 
 
رستم در این سفر قهرمانی، یعنی سفر به مازندارن و کشتن دیو سفید، شجاعت و لیاقت فراوانی از خود نشان می دهد زیرا که هرکسی از این آزمون دشوار سر بلند بیرون نمی آید. به عنوان مثال، خود کیکاووس پادشاه ایران، برای اثبات شجاعت خود و سفر قهرمانی، از وطن آشنای خویش، ایران، جدا می شود و به قصد کشتن دیو سفید همین مسیر را می پیماید یعنی به مازندران می رود، اما در جنگ با دیو سفید شکست می خورد و به دست دیو سفید کور می شود و در مازندارن زندانی می شود. سرانجام، این رستم است که با سفر قهرمانی خود، با کشتن دیو سفید، کیکاووس را نجات می دهد و او را دوباره بینا می کند و به تخت پادشاهی ایران می نشاند.
 
کور شدن کیکاووس از حیث نمادین، آنهم در مازندران، می تواند سمبول غفلت و چشم از حقایق فرو بستن باشد و نوعی مرگ اجل وار است. زیرا هنگامی که کسی می میرد می گوییم چشم از جهان فرو بست. بنابراین، سفر به سرزمین مازندران می تواند سمبول و نمادِ سفر قهرمان به دنیای مردگان و بازگشت او با دستاوردهائی که میاورد، سمبول و نشانه ی تولد دوباره قهرمان است.
 
کیکاووس و رستم، دو جنبه از یک شخصیت واحد می باشند. همانطور که زابلستان جهان زندگان و مازندران جهان مردگان ست، رستم و کیکاووس نیز نماد و مظهر "توامان" ای هستند که یکی کهتر و یکی مهتر یکی میرنده و یکی نامیرنده است. هرچند که کیکاووس با آن که در جهان مردگان است،هنوز به طور کامل نمرده است و چشم به راه نجات خویش بدست ناجی خودش است با این حال در مواجهه با رستم این کیکاووس است که در انتظار ناجی خویش میماند. 
 
دیو در آگاهی جمعی، به شکل موجودی شاخدار، بدکار و پلید است و مانند انسانی قوی هیکل، درشت اندام، ترسناک، پوشیده از مو و با چشمان سرخ آتشی و چنگال های تیز تصویر می شود. بر سر دیو دو شاخ تیز سیاه قرار دارد و از پشت نیز دمی هم از او آویزان است. این دیو یا پوستی پشمین و سفید که خال های سیاه سراسر آن را پوشانده و بدنش مانند آدم است، و از سرش دو شاخ تیز سیاه روئیده است.
 
هدف از این سفر قهرمانی رستم و گذشتن از هفت خوان، کشتن دیو سفید و باز گردان کیکاووس شاه ایران به سرزمین خود است. به زبان یونگی، هدف از این سفر بطور نمادین، "فرآیند تفرد" است که در این باره در تحلیل هر خوان به گفتگو درباره آن خواهم پرداخت...
 
ادامه دارد...

 

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.

کاربرانی که در این گفتگو شرکت کرده اند

  • مهمان (ناشناس)

    با سلام و سپاس از مطلب بسیار عالی و موشکافانه سما
    بی صبرانه منتظر ادامه تحلیل شما هستم.
    امیدوارم هر چه زودتر بتونیم ادامه مطلب رو داشته باشیم

بازدیدکنندگان

در حال حاضر 30 میهمان و بدون عضو در حال بازدید از سایت هستند

آگهی متنی

   مسئولیت نوشته ها به عهده ی خود نویسنده است و سایت مرور هیچ مسئولیتی در این مورد ندارد

مهرآوران

 هاست  ، دامنه ، طراحی سایت 

HTTP://MEHRAVARAN.COM

  


 بیست داستان کوتاه از ۱۶ تن از داستان نویسان معاصر

یتhttp://www.epubfa.ir/?p=79

 

 زنان داستان نویس ایران در سایت امازون

با ترجمه امیر مرعشی

https://www.amazon.com/Alive-Kicking-collection-Contemporary-Iranian/dp/1544022727/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1488605449&sr=8-1&keywords=mitra+dava

 

 

مرفی /  بکت / سهیل سمی / ققنوس

 

 

بالزن ها / محمد رضا کاتب / نشر ققنوس .هیلا

 

 

 

با عزیز جان در عزیزیه /  فرخنده اقایی / نشر ققنوس

 

رمان «چرا زن‌ها گریه می‌کنند» نوشته رُنه ژان‌کلو با ترجمه عظیم جابری
نشر افراز . 
 

 

مجموعه چهار جلدی شناختنامه ادبیات ایران

جواد اسحاقیان /  نشر نگاه

 

چرا اخرین درنا باز می گردد

شمس آقاجانی

 

اکواریوم شماره چهار / میترا داور / نشر اموت